Telefonunun not uygulamasını açıp aşağı kaydırdığında muhtemelen şöyle bir liste görüyorsun: "süt", bir telefon numarası, adı olmayan bir film, üç ay önceki bir toplantıdan kalmış iki kelime ve ne anlama geldiğini artık hatırlamadığın bir satır. Hepsi yazıldığı an için önemliydi ve hepsi hâlâ orada duruyor.
Buna bakıp geçici not tutmanın kötü bir alışkanlık olduğunu düşünmek kolay, ama ben öyle düşünmüyorum. Aklına geleni o an yazmak iyi bir alışkanlık, çünkü yazmadığın şey birkaç dakika sonra aklından çıkıyor ve bir daha geri gelmiyor. Bence sorun yazmakta değil, yazdığın notun sonra hiçbir yere gitmemesinde.
Bu yazıda önce bir notun nereye gitmesi gerektiğini anlatacağım, sonra da bunu kolaylaştıran not alma uygulamalarını cihaz cihaz karşılaştıracağım.
Bir notla ne yapabilirsin?
Bir notun ömrü kısa olmalı. Yazdığın her not aslında üç yoldan birine çıkmak için bekliyor:
- Yap. "Faturayı öde" yazdıysan ve faturayı ödediysen not işini bitirmiş demektir, silebilirsin.
- Sil. Park yerinin katı ya da bir kargo kodu gibi bazı notlar yalnızca yazıldıkları an için lazımdı ve o an geçince bir anlamları kalmıyor.
- Taşı. "Dune'u izle" bir izleme listesine, "süt al" bir alışveriş listesine, "her sabah yürü" bir rutine ait; not onlar için yalnızca bir ara durak.
Biriken notlar bu üç yoldan hiçbirine çıkamamış olanlar. Not uygulaması bir gelen kutusu gibi çalışıyor ve gelen kutusunu hiç boşaltmayan birinin kutusu eninde sonunda kullanılmaz hâle geliyor: aradığın şeyi bulamıyorsun, bulamadığın için yeni bir not açıyorsun ve liste her hafta biraz daha uzuyor.
Neden her şeyi baştan doğru yere yazmıyoruz?
Dijitalde neredeyse her şeyin doğru bir yeri var: alışveriş için liste uygulaması, işler için görev uygulaması, izlenecek filmler için bir izleme listesi. Teoride notu hiç tutmadan, aklına geldiği an doğrudan oraya yazabilirsin.
Pratikte o yer yazma anında elinin altında olmuyor. Sokakta yürürken aklına bir film geliyor ve film uygulamasını açmak, filmi aramak, doğru yılı bulmak, listeye eklemek bir dakikanı alıyor. O dakikayı harcamak istemediğin için ya hiç yazmıyorsun ya da en yakındaki not uygulamasına yazıp geçiyorsun, ve ikincisi daha iyi çünkü en azından kaybolmuyor.
Yani doğru yeri kullanmak kadar o yere hızlı ulaşabilmek de önemli. Not, o hız ile düzen arasında kurduğun geçici bir köprü; köprünün işi de üzerinden geçilmek.
Notlarını nasıl ayıklarsın?
Haftada bir, on dakikalık bir tarama çoğu zaman yetiyor. Pazar akşamı bunun için iyi bir zaman, çünkü haftanın notları henüz tazeyken ne için yazıldıklarını hatırlıyorsun. Notları baştan sona okuyup her birine yukarıdaki üç sorudan birini soruyorsun: yapıldı mı, hâlâ lazım mı, yoksa başka bir yere mi ait?
Cumartesi akşamı 9 not birikmiş. Pazar on dakikalık taramadan sonra 0.
Birkaç alışkanlık bu taramayı kısaltıyor:
- Aynı nota birden fazla şey yazdıysan önce onu satırlara böl, çünkü tek notta duran bir market alışverişi ve bir diş randevusu iki ayrı yere gidecek.
- Ne anlama geldiğini hatırlamadığın bir notu tutmanın anlamı yok; bir hafta sonra hatırlamıyorsan bir ay sonra da hatırlamayacaksın.
- Taşıdığın notu hemen sil, yoksa "belki lazım olur" diye bırakılan kopya bir sonraki taramada sana aynı soruyu yeniden sorduruyor.
Not alma uygulaması seçerken neye bakmalı?
Uygulamaların neredeyse hepsi not almakta iyi, aralarındaki farkı yazdıktan sonra neler olduğu belirliyor. Ben seçerken dört şeye bakıyorum:
- Açılış hızı. Uygulamayı açıp yazmaya başlaman iki saniyeden uzun sürüyorsa notların çoğu hiç yazılmadan kayboluyor.
- Madde listesi. Notların büyük kısmı aslında bir liste ve işaretlenebilen maddeler, notu parça parça boşaltmanı sağlıyor.
- Notu dışarı çıkarmak. Bir satırı göreve, hatırlatıcıya ya da başka bir listeye çevirebiliyor musun, yoksa her seferinde kopyala-yapıştır mı yapıyorsun?
- Cihazlar. Arama önerilerinde en sık geçen kelimeler "pc", "tablet" ve "android"; insanlar önce telefonda yazdığını bilgisayarda görüp göremeyeceğini soruyor.
Hangi not alma uygulaması kime uygun?
Aşağıdakilerin hepsi ücretsiz kullanılabiliyor ve sıralama bir puan sıralaması sayılmaz: geçici notlara uygun olanlardan kalıcı notlara uygun olanlara doğru gidiyor.
Google Keep
Hızlı not için en yaygın seçenek, birçok Android telefonda da hazır geliyor ve Android, iPhone ile tarayıcıda çalışıyor. Notlar renkli kartlar olarak diziliyor, madde listesi, etiket ve hatırlatıcı eklenebiliyor. Geçici not için iyi bir yer, ama notları yerine taşıma işi yine sende kalıyor ve kartlar birikince renkler de bir süre sonra düzen sağlamaz oluyor.
Kime uygun: Geçici notları hızlıca yazmak isteyen, zaten Google hesabı kullanan herkes.
Sınırı: Notu başka bir listeye ya da uygulamaya taşımak elle yapılıyor.
Apple Notlar
iPhone, iPad ya da Mac kullanıyorsan zaten cihazında var ve iCloud sayesinde hepsinde aynı notları görüyorsun. Klasör, etiket ve madde listesi var, Denetim Merkezi'nden tek dokunuşla yeni not açılabiliyor. Android uygulaması yok; Windows'tan ya da Android'den notlarına ancak tarayıcıda iCloud.com üzerinden ulaşabiliyorsun.
Kime uygun: Apple cihazları kullanan ve ayrı bir uygulama kurmak istemeyenler.
Sınırı: Android uygulaması yok; Windows ve Android'den yalnızca iCloud.com üzerinden.
Samsung Notes
Galaxy telefon ve tabletlerde hazır geliyor ve S Pen ile el yazısı notu tutmak için en rahat seçeneklerden biri, o yüzden kalemle not almak istiyorsan ilk bakacağın yer burası; tek sınırı, Samsung dışındaki telefonlarda kullanılamaması.
Kime uygun: Kalemle not almak isteyen Galaxy kullanıcıları.
Sınırı: Samsung dışındaki telefonlarda kullanılamıyor.
Microsoft OneNote
Defter, bölüm ve sayfa düzeniyle ders notu ve uzun notlar için kurulmuş bir uygulama, Windows, Mac, telefon ve tarayıcıda çalışıyor. Bilgisayarda not alacaksan ve notların birbirine bağlı konulardan oluşuyorsa iyi bir seçim, ama hızlı bir "süt al" notu için fazla büyük kalıyor.
Kime uygun: Bilgisayarda ders notu ya da konu konu not tutanlar.
Sınırı: Hızlı, tek satırlık bir not için fazla büyük.
Notion
Not uygulamasından çok her şeyi kurabildiğin bir çalışma alanı: sayfalar, tablolar ve veritabanları var. Bir projeyi, bir ders arşivini ya da bir okuma listesini düzenlemek için güçlü, ama geçici not için ağır, çünkü açılması ve yazacağın yeri bulman diğerlerinden uzun sürüyor.
Kime uygun: Proje, ders arşivi ya da okuma listesi gibi düzenli yapılar kuranlar.
Sınırı: Geçici not için ağır; açılması ve yazılacak yeri bulmak uzun sürüyor.
Obsidian
Notlar cihazında düz metin dosyaları olarak duruyor ve birbirine bağlantı verebiliyorsun, yani yıllarca biriktireceğin kalıcı notlar için kurulmuş bir araç. Uygulama ücretsiz, cihazlar arası eşitleme için ya ücretli Obsidian Sync'i ya da kendi kuracağın bir yöntemi kullanıyorsun.
Kime uygun: Yıllarca biriktirilecek kalıcı notlar tutanlar.
Sınırı: Cihazlar arası eşitleme ücretli (Obsidian Sync) ya da kendi kurduğun bir yöntemle.
Everything Notes
Everything Notes bu listede biraz farklı duruyor, çünkü Everything'in içinde not uygulamasıyla birlikte notun gideceği yerler de var: görevler, rutinler, market listesi, film ve dizi takibi. Bu yazının derdi de tam olarak bu olduğu için onu aşağıda ayrıca anlatıyorum.
Aklına geleni yaz, sonra Dönüştür'e bas: notun her satırı ait olduğu yere gidiyor.
Everything Notes nasıl çalışıyor?
Notlar Ajanda sekmesinin en üstünde kart olarak duruyor. Dokununca tam ekran açılıyorlar ve yazma kutusu en üstte olduğu için yazıp Enter'a basman yeni bir not için yetiyor. Bir notu açtığında ona başlık verebiliyor, düz liste ile maddeli liste arasında geçebiliyor, maddeleri işaretleyip sürükleyerek sıralayabiliyorsun.
Notu taşımak için notu açıp Dönüştür'e basıyorsun. Her satıra bir yer öneriliyor: "süt yumurta al" market listesine, "dune izle" izleme listesine, "her sabah 10 dk yürü" rutinlere, "dişçiden randevu al" görevlere. Öneriyi beğenmediğin satırda dokunup başka bir yer seçiyorsun, sonra hepsini tek düğmeyle aktarıyorsun. Bu dört satırlık bir not Dönüştür'de şöyle görünüyor:
Nottan çıkanlar
Her satıra bir yer önerildi.
süt yumurta al
Eksik Var
dune izle
Film Keşfet
her sabah 10 dk yürü
Rutinler
dişçiden randevu al
Tasks
Tek bir şeyi taşımak istediğinde alt çubuktaki Asistan'a "Dune'u izleyeceklerime ekle" yazman da yetiyor.
Ücretsiz, iPhone ve Android uygulaması var, tarayıcıda da çalışıyor.
Özetle geçici not tutmak kötü bir alışkanlık sayılmaz. Hangi uygulamayı seçersen seç, notun yapılmadan, silinmeden ya da yerine taşınmadan orada kalmasına izin vermediğin sürece not listen işe yarar kalıyor ve haftada bir on dakika bunun için yetiyor.