Okuma hedefi kuran hemen herkes aynı cümleyi kuruyor: "bu yıl 24 kitap okuyacağım." Hedefte bir sorun yok aslında, sorun onu bugüne çevirememen; çünkü 24 kitap, akşam eve geldiğinde ne yapman gerektiği konusunda sana hiçbir şey söylemiyor. Sayfa söylüyor bunu. Hesaplanabildiği için de hedefi oraya taşımak işe yarıyor.
Bizim önerimiz: haftada bir kitap
Yılda 24 kitap gibi uzak bir sayı yerine elindeki tek kitaba bir bitiş tarihi koymanı öneriyoruz, ve o tarih çoğu kitap için önümüzdeki pazar oluyor. Uygulamadaki haftalık hedef de zaten bu ikiliyi istiyor: hangi kitap, hangi tarihe kadar.
Yıllık hedefin asıl sorunu sayının büyüklüğü değil, geri bildirim aralığı. 24 kitap hedefi sana ancak aralık ayında "geride kaldın" diyor ve o noktada yapabileceğin bir şey kalmıyor. Bir haftalık hedefte ise sonucu pazar günü görüyorsun, yanlış hesapladıysan da bir sonraki kitapta düzeltiyorsun.
Haftalık ölçeğin tutmasının sebebi aritmetik: 200-300 sayfalık ortalama bir kitap günde 30-40 sayfayla yedi günde bitiyor. Kalın bir kitaba denk geldiysen aralığı iki haftaya çıkarıyorsun, bu yazıdaki 324 sayfalık örnek de öyle. Ama daha uzun bir aralıkta günlük sayı öyle küçülüyor ki hedef olmaktan çıkıyor; 300 sayfalık bir kitabı iki aya yayarsan günde 5 sayfa kalıyor ve o sayı kimsenin aklında durmuyor.
Bir sebep daha var. Günlük sayfayı hesaplamak için bir paydaya ihtiyacın var, yani bitiş tarihi koymadığın sürece bölecek bir şey yok, ve "günde 30 sayfa" da nereden geldiği belli olmayan bir sayı olarak kalıyor.
Hesabı kuralım
günlük sayfa = kalan sayfa ÷ kalan gün
Kitabın okunmamış sayfasını, bitiş tarihine kalan güne bölüyorsun. 324 sayfalık bir kitabı iki haftada bitirmek istiyorsan 324'ü 14'e bölüyorsun ve günde 23,14 sayfa gibi bir sayı çıkıyor. Aşağıdaki kutuda kendi kitabının sayfa sayısını ve kaç günde bitirmek istediğini değiştirebilirsin:
Kabaca 36 dakika okuma
Hedef 10'a yuvarlanıyor, çünkü 23,4 gibi bir sayıyla gün içinde bir şey yapamıyorsun. Son gün ayrı tutuluyor: orada tam kalan veriliyor, yoksa hedef kitabın bittiği yeri aşıyor.
Neyi neye böldüğün önemli. Toplam sayfayı toplam güne bölersen bir kere hesaplanıp bir kenara yazılan bir sayı elde ediyorsun, kalanı kalan güne bölersen her sabah yeniden hesaplanan bir sayı, ve aralarındaki fark yazının geri kalanını oluşturuyor.
Sayfayı dakikaya çevir
Takvimine "30 sayfa" yazamıyorsun, takvime yazılan şey süre; o yüzden sayfayı bir de dakika cinsinden bilmek gerekiyor.
Kaba bir dönüşüm var. Bir sayfa, bir dakikanın biraz üstünde sürüyor; yani 30 sayfa aşağı yukarı 35-40 dakika tutuyor. Kitaba göre bu epey oynuyor tabii, akıcı bir roman daha hızlı gidiyor ve ders kitabı ya da teknik bir metin rahat iki katına çıkıyor, ama kendi hızını merak ediyorsan bir akşam 20 dakika okuyup kaç sayfa ilerlediğine bakman yeterli.
Bunu yapmamın sebebi hassas bir ölçü elde etmek değil. "Günde 30 sayfa" kulağa bir niyet gibi geliyor ama "yatmadan önce 35 dakika" günün içinde yeri olan bir işe benziyor, ve hedefin gününde nereye oturduğunu göremediğin zaman gün onu kolayca dışarıda bırakıyor.
Bir gün okumamak sorun değil
Gerçek hayatta her gün okunmuyor; iş uzuyor, misafir geliyor, bazen de canın istemiyor. Planı o gün bitirmiyor. Ertesi sabah ekranda gördüğün sayı bitiriyor.
Sabit hedefle çalışıyorsan kaçırdığın gün üstüne biniyor. Dün 24 sayfa okumadıysan bugün 48 sayfa geridesin, yarın 72, ve birkaç gün sonra sayı taşınamayacak hâle geldiği için iş orada bırakılıyor. Bırakılan şey de çoğu zaman kitap olmuyor, tabloya bakmayı bırakıyorsun.
Kalan üzerinden hesaplarsan aynı gün sessizce eriyor, çünkü okumadığın sayfalar geri kalan günlere dağılıyor; iki haftalık bir planda beş gün hiç okumasan bile günlük hedef 30'dan 40'a çıkıyor, o kadar. Aşağıda baştan kaç gün kaçırdığını değiştir, iki sayının nasıl ayrıldığına bak:
İkisi de kitabı aynı gün bitiriyor. Kaçırdığın gün kalan günlere dağıldığı için hedef birkaç sayfa artıyor, o kadar. Sabit planda ise aynı gün birikmiş bir borca dönüşüyor ve plan genelde orada bırakılıyor.
İkisi de kitabı aynı gün bitiriyor, değişen tek şey bugün ekranda ne gördüğün: biri sana birikmiş bir borç gösteriyor, diğeri yalnızca bugünün işini.
Ben kendimi her gün zorlamak yerine kaçırdığım günü kalan günlere yaymayı daha doğru buluyorum, çünkü gerçek hayat koşullarında moral bozulmadan devam edebilmek plandan daha belirleyici oluyor. Tek şart bitiş tarihinin sabit kalması; kaçırdığın her gün için bitişi de ötelersen ortada ne hesap kalıyor ne hedef.
Neden 30 yazıyor da 23,4 yazmıyor
Hesap 23,14 diyor ama o sayıyla gün içinde bir şey yapamıyorsun, o yüzden yukarıdaki diyagram 10'a yuvarlayıp 30 gösteriyor. Sebebi basit. Hedefi akılda tutman gerekiyor ve kitabı kapatırken "otuzun neresindeyim" diye sorabiliyorsun, "23,14'ün neresindeyim" diye soramıyorsun.
Yuvarlama yukarı yapıldığı için kitap genelde bir iki gün erken bitiyor; aşağı yuvarlasaydık her gün azıcık geride kalır ve son güne koca bir yığın kalırdı, o yüzden ikisinden biri olacaksa erken bitmesini tercih ediyorum. Son gün ise ayrı tutuluyor, orada yuvarlama yapılmıyor ve tam kalan sayfa veriliyor, yoksa 324 sayfalık bir kitapta hedef 330. sayfayı göstermeye başlıyor.
Günün hedefini parçalara böl
Kalın bir kitabı kısa sürede bitirmeye çalışıyorsan günlük sayı büyüyor ve tek parça hâlinde anlamını yitiriyor, çünkü akşam dokuzda "bugün 80 sayfa" yazısına bakan kimse başlamıyor.
Aynı 80 sayfayı 30 + 30 + 20 diye bölünce iş yeniden yapılabilir görünüyor. Sabah metroda biri, öğle arasında biri, akşam da kalanı. Üstelik bölünmüş hedefin yarısını yaptığında bir şey yapmış oluyorsun, oysa bölünmemiş hedefte aynı yarım gün "yapamadım" diye kaydediliyor.
Kaç günde bitireceğine nasıl karar verirsin
Gün sayısını kitap belirliyor. 900 sayfalık bir kitabı bir haftaya sıkıştırırsan hesap günde 130 sayfa diyor, yani her gün iki buçuk saat, ve kimse bunu iki hafta boyunca sürdürmüyor.
Tersten gitmek daha iyi sonuç veriyor. Günde ne kadar okuyabileceğini önce sen söylüyorsun, kitabın uzunluğunu ona bölüyorsun ve gün sayısı kendiliğinden çıkıyor.
Bir de pek söylenmeyen bir şey var: kitabı bitirmek zorunda değilsin. Yüz sayfa okuduktan sonra seni tutmayan bir kitabı bırakmak planı bozmuyor, çünkü plan okuma sürenin üstüne kurulu ve kitap değiştirilebilir bir parça; yarım bırakılan kitaplar yüzünden biriken suçluluk ise çoğu kişide bir sonraki kitabı hiç başlatmamaya dönüşüyor.
Bunu nerede takip edersin
Kâğıt da iş görüyor. Hesabın her gün yenilenmesi gerekiyor sadece, çünkü kitabın kapağına yazdığın sayı ikinci gün zaten yanlış olmuş oluyor.
Okuma Takibi tam bu hesabı yapıyor: kitabı ekliyorsun ve arama kapağıyla sayfa sayısını kendi buluyor, bitirmek istediğin aralığı seçiyorsun, uygulama her gün kalan sayfayı kalan güne bölüp bugünün sayısını veriyor ve onu 30'luk parçalara ayırıp düğmeye çeviriyor. Bir parçayı okuyunca dokunuyorsun; asistana "30 sayfa okudum" demek de aynı kaydı yapıyor.
İki eksiğini de söyleyeyim. Hedef tek kitaba bağlı olduğu için aynı anda iki kitap okuyorsan ikisini birden hedefe koyamıyorsun, bir de süre tutulmuyor; uygulama sayfa sayıyor, dolayısıyla yukarıdaki dakika hesabını kendin yapman gerekiyor.
Ücretsiz, kurulum yok, tarayıcıda çalışıyor.
Kısaca: hedefini kitapla değil sayfayla kur, sayfayı da toplam üzerinden değil kalan üzerinden hesapla. Bir gün okumamayı dert etme, o sayfalar kalan günlere dağılsın. Sayıyı akılda kalacak kadar yuvarla, gün içinde parçalara böl ve bitiş tarihini oynatma.